پنجشنبه, 05 شهریور,1405
در صورت اختلاف در آنالیز مبدأ و مقصد، آزمایشگاه داوری (داور مرضیالطرفین) کدام مرجع خواهد بود؟
در صورت اختلاف در آنالیز مبدأ و مقصد، آزمایشگاه داوری (داور مرضیالطرفین) کدام مرجع خواهد بود؟
اختلاف در آنالیز (Assay Discrepancy) در معاملات مواد معدنی کاملاً طبیعی است و به دلیل تفاوت در روش نمونهبرداری، محل برداشت نمونه و خطای انسانی یا تجهیزاتی رخ میدهد. برای مدیریت این موضوع و جلوگیری از بنبست حقوقی، حرفهایها از یک «پروتکل داوری» مشخص در قرارداد استفاده میکنند.
در ادامه، استراتژی اصولی و مراجع مورد تایید برای داوری ارائه شده است:
۱. بهترین استراتژی: استفاده از «نمونه سوم» (Referee Sample)
قبل از اینکه اختلاف رخ دهد، باید فرآیند نمونهبرداری به صورت سهگانه (Triplicate) انجام شود:
- نمونه ۱: برای آزمایشگاه فروشنده (جهت کنترل کیفیت).
- نمونه ۲: برای آزمایشگاه خریدار (جهت کنترل کیفیت).
- نمونه ۳ (نمونه مرجع): این نمونه باید به صورت مشترک توسط خریدار و فروشنده (یا نماینده ناظر) مهر و موم (Sealed) شود و در محل امنی نگهداری شود.
در صورت بروز اختلاف، تنها این «نمونه سوم» است که به آزمایشگاه مرجع (داور) ارسال میشود.
۲. مراجع مورد قبول به عنوان «داور مرضیالطرفین»
وقتی خریدار و فروشنده بر سر آنالیز توافق ندارند، باید به یکی از مراجع زیر که دارای «صلاحیت فنی و بیطرفی» هستند، مراجعه کنند:
الف) مراجع بینالمللی (برای معاملات صادراتی):
- SGS و Intertek: این شرکتها «استاندارد طلایی» بازرسی و آنالیز در تجارت مواد معدنی جهانی هستند. گزارش این آزمایشگاهها در تمام دنیا به عنوان مدرک قطعی پذیرفته میشود.
ب) مراجع ملی و حاکمیتی (برای معاملات داخلی بزرگ):
- سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور: به عنوان مرجع اصلی و حاکمیتی.
- مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران (ایمیدرو): این مرکز یکی از مجهزترین و معتبرترین مراکز برای آنالیزهای دقیق و داوری در ایران است.
ج) مراجع دانشگاهی (معتبر و بیطرف):
- آزمایشگاههای مرکزی دانشگاههای بزرگ فنی (مانند دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه تهران، یا دانشگاه صنعتی سهند تبریز). این آزمایشگاهها به دلیل ماهیت آموزشی و علمی، معمولاً به عنوان داور مرضیالطرفین مورد اعتماد هر دو طرف هستند.
۳. نکات کلیدی که باید در قرارداد قید شود
برای اینکه فرآیند داوری سریع و بدون تنش پیش برود، حتماً این بندها را در قرارداد خرید و فروش خود بگنجانید:
- تعریف محدوده تلورانس (Tolerance Margin): مشخص کنید که اگر اختلاف بین نتایج مبدأ و مقصد کمتر از یک عدد مشخص (مثلاً ۰.۵ درصد) بود، اختلاف نادیده گرفته شود و میانگین هر دو نتیجه ملاک باشد. داوری فقط زمانی انجام شود که اختلاف بیش از این «حد مجاز» باشد.
- انتخاب داور پیش از قرارداد: نام آزمایشگاه مرجع یا داور را پیش از امضای قرارداد در متن آن بنویسید (مثلاً: “مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ایران به عنوان داور نهایی انتخاب شد”).
- هزینه آزمایش داوری: تعیین کنید که هزینه آزمایشگاه داوری با چه کسی است. (معمولاً عرف این است که: اگر نتیجه داور به نفع خریدار بود، فروشنده هزینهها را میدهد و بالعکس. یا هزینه به صورت ۵۰-۵۰ تقسیم میشود).
- زمان داوری: بازه زمانی مشخصی تعیین کنید که خریدار/فروشنده موظف باشد حداکثر ظرف چند روز پس از دریافت بار، ادعای اختلاف آنالیز خود را به صورت مکتوب اعلام کند (مثلاً حداکثر ۷ روز کاری).
سنگچین چگونه این مشکل را حل میکند؟
در پلتفرم سنگچین، برای کاهش اختلافات:
- استانداردسازی نمونهگیری: دستورالعملهای یکسانی برای نحوه نمونهبرداری از دپو یا کامیون توسط کارشناسان سنگچین ارائه میشود.
- آزمایشگاههای معتمد: لیست آزمایشگاههای مورد تایید (Referees) را به صورت پیشفرض در قراردادهای تیپ خود دارد تا خریدار و فروشنده از همان ابتدا در مورد داور توافق کنند و در لحظه وقوع مشکل، دچار سردرگمی نشوند.
توصیه نهایی: اگر در حال بستن قرارداد بزرگی هستید، حتماً یک «بازرس فنی» (Inspector) بیطرف در محل بارگیری مستقر کنید که نمونهگیری را انجام و مهر و موم کند؛ این کار ۹۰٪ احتمال بروز اختلافات آنالیز را در مقصد از بین میبرد.